Η έκθεση της Execor και της Altagamma αναδεικνύει το κύρος και την επενδυτική ελκυστικότητα των εκλεκτών οίνων, καθώς και την ανάκαμψη του κλάδου της υψηλής γαστρονομίας, εν μέσω των μεταβαλλόμενων καταναλωτικών τάσεων και της εξέλιξης της αγοράς.
Η αγορά
Η αγορά των εκλεκτών οίνων διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον παγκόσμιο κλάδο των προϊόντων πολυτελείας, με εκτιμώμενη αξία 30 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2024. Βρίσκοντας τη θέση της στο σημείο τομής μεταξύ της κατανάλωσης κρασιού στο σπίτι και της εστίασης εκτός σπιτιού, η κατηγορία αυτή παραμένει ουσιαστικό μέρος της αγοράς πολυτελείας αξίας 1,48 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Παρά το σχετικά μικρό της μέγεθος, απευθύνεται σε ένα ευρύ φάσμα καταναλωτών. Ο τομέας της υψηλής γαστρονομίας ανακάμπτει γρήγορα, με προβλέψεις για αύξηση 27% από το 2022 έως το 2024, φτάνοντας σε μια προβλεπόμενη αξία αγοράς 28 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η Ευρώπη ηγείται αυτού του τομέα, φιλοξενώντας πάνω από τα μισά από τα 14.000 εστιατόρια υψηλού επιπέδου παγκοσμίως.
Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από την πρώτη έκθεση «Fine Wines and Restaurants Market Monitor», η οποία εκπονήθηκε από την Execor σε συνεργασία με την Altagamma και παρουσιάστηκε στο Vinitaly, μία από τις κορυφαίες εκθέσεις κρασιού και αποσταγμάτων παγκοσμίως.
Αν και τα εκλεκτά κρασιά αντιπροσωπεύουν μόλις το 1,5% της συνολικής αγοράς κρασιού σε όγκο, αποτελούν το 11% της συνολικής αξίας της αγοράς, γεγονός που υπογραμμίζει τις υψηλότερες τιμές τους σε σύγκριση με τα κρασιά μαζικής κατανάλωσης. Παρότι το μερίδιό τους στην αγορά είναι μικρότερο από αυτό άλλων τομέων πολυτελείας, όπως η μόδα (20-25%) και τα καλλυντικά (15-20%), τα εκλεκτά κρασιά διατηρούν σημαντική παρουσία στην αγορά υψηλού επιπέδου.
Μετά από μια δεκαετία σταθερής ανάπτυξης, ο τομέας παρουσίασε μια ελαφρά πτώση της τάξης του 2-3% το 2024, την πρώτη ύφεση εκτός του πλαισίου της πανδημίας του COVID-19. Η πτώση αυτή οφειλόταν στη συγκρατημένη καταναλωτική δαπάνη, η οποία επηρεάστηκε κυρίως από τις πληθωριστικές πιέσεις που οδήγησαν πολλούς καταναλωτές να επιλέξουν λιγότερο πολυτελείς επιλογές. Επιπλέον, οι νεότερες γενιές τείνουν προς τη μέτρια κατανάλωση αλκοόλ.
«Τα εκλεκτά κρασιά βρίσκονται στο σταυροδρόμι της πολυτέλειας, της γιορτής και της επένδυσης», δήλωσε η Ρεμπέκα Λόπες, εταίρος της Execor και επικεφαλής του παγκόσμιου τμήματος Μόδας & Πολυτέλειας της εταιρείας, η οποία είναι επίσης η κύρια συντάκτρια της μελέτης. «Αποτελούν ουσιαστικό μέρος της καθημερινής απόλαυσης για άτομα με υψηλό καθαρό εισόδημα, ένα αγαπημένο στοιχείο των εορτασμών για πολλούς καταναλωτές και μια πολύτιμη επένδυση για τους συλλέκτες. Είτε απολαμβάνονται τακτικά, είτε σε ειδικές περιστάσεις, είτε ως μέρος μιας επιμελημένης συλλογής, τα εκλεκτά κρασιά ενσαρκώνουν το κύρος, το πάθος, τη χαρά, την ευθυμία και τη βαθιά εκτίμηση για την ποιότητα.»
«Αποτελούν ουσιαστικό μέρος της καθημερινής απόλαυσης για άτομα με υψηλό εισοδηματικό επίπεδο, ένα αγαπημένο στοιχείο των εορτασμών για πολλούς καταναλωτές και μια πολύτιμη επένδυση για τους συλλέκτες. Είτε τα απολαμβάνει κανείς τακτικά, είτε σε ειδικές περιστάσεις, είτε ως μέρος μιας επιμελημένης συλλογής, τα εκλεκτά κρασιά ενσαρκώνουν το κύρος, το πάθος, τη χαρά, την ευθυμία και τη βαθιά εκτίμηση για την ποιότητα.»
Μια αγορά που διαμορφώνεται από παραδόσεις, είναι κατακερματισμένη και κυριαρχείται από τη Δύση
Ο κλάδος των εκλεκτών οίνων αποτελεί έναν μοναδικό συνδυασμό μεγάλων ηγετικών εταιρειών και μικρής κλίμακας, εξαιρετικά κατακερματισμένων παραγωγών. Οι 10 κορυφαίες μάρκες κατέχουν το 35% του μεριδίου αγοράς —ποσοστό συγκρίσιμο με αυτό των ειδών πολυτελείας (39%) και του σχεδιασμού υψηλής ποιότητας (29%)— ενώ παρατηρείται ακόμη μεγαλύτερος κατακερματισμός στο «μακρύ ουρά», με περισσότερους από 400 παράγοντες να συμβάλλουν στη δομή της αγοράς. Η αγορά καλύπτει τρία βασικά τμήματα: Συλλέκτες (1-2 δισ. ευρώ), Γνώστες (8-9 δισ. ευρώ) και Cult (19-20 δισ. ευρώ), το καθένα με εξελισσόμενη ανταγωνιστική δυναμική και διακριτές διαδρομές πρόσβασης στην αγορά.
Παρά την ιστορική του κληρονομιά, ο τομέας των εκλεκτών οίνων παραμένει κατά κύριο λόγο επικεντρωμένος στη Δύση. Το 2023, η Ευρώπη παρήγαγε το 75% των εκλεκτών οίνων, ενώ η Αμερική και η Ευρώπη κατανάλωσαν το 80%. Η περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού (APAC) και η Μέση Ανατολή και η Αφρική (MEA) αντιπροσωπεύουν μόλις το 5% της παραγωγής και το 20% της ζήτησης, αν και οι περιοχές αυτές παρουσιάζουν αυξανόμενο αναπτυξιακό δυναμικό. Η αγορά προβλέπεται να φτάσει τα 30 δισ. ευρώ έως το 2024, με την Ευρώπη να διατηρεί την πρωτιά.
Προσανατολισμός προς την πολυτέλεια
Η κατανάλωση εκλεκτών οίνων έχει υποστεί σημαντική «premiumization» την τελευταία δεκαετία, ως αποτέλεσμα της στροφής προς την ποιότητα έναντι της ποσότητας. Αυτό το κίνημα του «να πίνεις καλύτερα» έχει ενισχυθεί ιδιαίτερα μετά την πανδημία, καθιστώντας τους εκλεκτούς οίνους ένα σταθερό περιουσιακό στοιχείο. Παρά τις οικονομικές διακυμάνσεις, η ζήτηση των καταναλωτών για εμπειρίες κατανάλωσης υψηλής ποιότητας παρέμεινε ανθεκτική, καθιστώντας τα εκλεκτά κρασιά ένα σταθερό περιουσιακό στοιχείο. Αυτή η μακροπρόθεσμη τάση του «να πίνουμε καλύτερα» αντί του «να πίνουμε περισσότερο» υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη εξέλιξη της βιομηχανίας του κρασιού, με τα εκλεκτά κρασιά να παρουσιάζουν αξιοσημείωτη ανάκαμψη και ανάπτυξη στη μεταπανδημική εποχή.
Η υψηλή γαστρονομία ανακαλύπτεται εκ νέου: η άνοδος της εμπειρικής πολυτέλειας
Ο κλάδος της υψηλής γαστρονομίας ανακάμπτει με ταχείς ρυθμούς, με αύξηση 27% από το 2022 έως το 2024, φτάνοντας σε μια προβλεπόμενη αγορά ύψους 28 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η Ευρώπη ηγείται του κλάδου, φιλοξενώντας πάνω από το ήμισυ των 14.000 καταστημάτων υψηλής γαστρονομίας παγκοσμίως. Ενώ η παραδοσιακή υψηλή γαστρονομία εξακολουθεί να κυριαρχεί (98% των εστιατορίων), οι βιωματικές εμπειρίες —που συνδυάζουν φαγητό, ψυχαγωγία και κοινωνική αλληλεπίδραση— βρίσκονται σε άνοδο και αναμένεται να καταλάβουν το 15-20% της αγοράς το 2024. Τα εκλεκτά κρασιά παραμένουν αναπόσπαστο στοιχείο, με τους συνδυασμούς κρασιού και φαγητού να αντιπροσωπεύουν έως και το 40% των εσόδων των εστιατορίων με αστέρια σε ορισμένες περιπτώσεις, συμβάλλοντας σε μια εκτιμώμενη συνολική αξία 6-7 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2024. Πάνω από το 50% του κρασιού που καταναλώνεται εκτός σπιτιού είναι αφρώδες (είτε σαμπάνια είτε άλλες ποικιλίες) – το οποίο συνδέεται κυρίως με εορταστικές περιστάσεις, αλλά ενσωματώνεται επίσης όλο και περισσότερο στις εμπειρίες του οινοτουρισμού. Μετά την πανδημία, οι πελάτες αναζητούν αυθεντικότητα, κοινές εμπειρίες και συναισθηματική εμπλοκή, μετατρέποντας τα εστιατόρια σε πολιτιστικά και κοινωνικά κέντρα.
Νέες προκλήσεις: η ενοποίηση και η κλιματική αλλαγή αναδιαμορφώνουν τον κλάδο
Οι ΗΠΑ ηγούνται ενός κύματος συγχωνεύσεων στον τομέα των εκλεκτών οίνων, με 30 συναλλαγές συγχωνεύσεων και εξαγορών ετησίως, συνολικής αξίας 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων — η αξία των συναλλαγών διπλασιάστηκε από το 2022 έως το 2023. Η Ευρώπη ακολουθεί το παράδειγμά τους, με την Ιταλία και τη Γαλλία να ολοκληρώνουν 10 συναλλαγές το 2024. Αυτή η τάση οδηγεί στην επέκταση της αγοράς, στην καινοτομία και στην ανθεκτικότητα εν μέσω οικονομικής αστάθειας, θέτοντας νέα πρότυπα για τον κλάδο. Ταυτόχρονα, η κλιματική αλλαγή αναδιαμορφώνει τον χάρτη της οινοπαραγωγής. Οι νότιες περιοχές αντιμετωπίζουν αύξηση των θερμοκρασιών (+3 °C από την άνθηση έως τον τρύγο το 2024) και ακραίες ξηρασίες (-50 mm βροχόπτωσης), γεγονός που απειλεί τους παραδοσιακούς αμπελώνες. Εν τω μεταξύ, βόρειες περιοχές όπως η Δανία θα κερδίσουν έδαφος χάρη στις μακρύτερες περιόδους καλλιέργειας και τις ηπιότερες κλιματολογικές συνθήκες. Εάν δεν αντιμετωπιστεί η κλιματική πρόκληση, το Cabernet Sauvignon, που κάποτε ήταν αποκλειστικό της νότιας Ευρώπης, ενδέχεται να ευδοκιμήσει στις κεντρικές και βόρειες περιοχές έως το 2100. Για να προσαρμοστεί, ο κλάδος πρέπει να επενδύσει σε μεταρρυθμίσεις πολιτικής, γεωργική τεχνολογία και συνεργατικές λύσεις, προκειμένου να διασφαλίσει ένα βιώσιμο μέλλον. Από το 2015 έως το 2024, οι μεγάλες ιταλικές μάρκες εκλεκτών οίνων διατήρησαν σταθερά περιθώρια κέρδους προ τόκων και φόρων (EBIT) της τάξης του 15-17%, παρά τις διακυμάνσεις της αγοράς. Παρά την κυριαρχία της Γαλλίας —εννέα από τις 10 κορυφαίες μάρκες και μερίδιο 95% στην αξία λιανικής— η ποικιλομορφία της Ιταλίας προσφέρει δυναμικό ανάπτυξης και μοναδικές ευκαιρίες για την αφήγηση ιστοριών, με 20 αμπελουργικές περιοχές και 1.000 ποικιλίες σταφυλιών (έναντι των 13 περιοχών και των 250 ποικιλιών της Γαλλίας).